سه شنبه, 04 مهر 1396

معرفی سایت از شبکه سوم سیما

انسان شناسی و فرهنگ

مسیر سایت

خانه اقتصاد و فرهنگ اقتصاد و فرهنگ هنر پرسه زنی
هنر پرسه زنی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
یکشنبه, 23 خرداد 1395 ساعت 11:55

در دنیای مدرن شاید تنها چیزی که می تواند تسلای خاطر دلهرۀ انسان مدرن باشد، همانا دل کندن از تمامی چیزهاییست که بدان ها دل بسته است. فارغ شدن از دلبستگی ها کار چندان راحتی نیست، و تنها انسان هایی می توانند به چنین لذتی نایل آیند، که توانایی عبور از چارچوب ها را داشته باشند.پرسه زن انسانیست که چنین توانایی را در خود می بیند. از برای همین است که پرسه زنی را می توان واکنشی در برابر تمام دلبستگی ها دانست. پرسه زنی تنها به قدم زدن در شهر محدود نمی شود، گاه می توان در حیطه تفکر نیز پرسه زنی کرد. بی هدف از نقطه ای به نقطه دیگر؛ از اندیشه ای به اندیشه دیگر حرکت کرد و خوانشی مجزا از ساختارهای اجتماعی ارائه داد. پرسه زنی با ولگردی و وقت گذرانی بی هدف تفاوت دارد، بواقع پرسه زنی نوعی مطالعه بی واسطه زندگی روزمره ای است که در هر شهری جاریست.

 

پرسه زدن در خیابان های شهر، پاساژها و فروشگاه ها، بدون هیچ همراه و هیچ هدف به غایت خاصی، شور و حال دیگری دارد که تنها پرسه زن های واقعی لذت ان را می فهمند.به گفته بنیامین، راه درست مشاهده و فهم دنیای مدرن، قدم زدن در خیابان‌ها و گذشتن از مقابل مغازه‌های شهرهای بزرگ است.

بنیامین نیز همچون بودلر معتقد بود که اینپرسه زن ها هستند که بهترین درک را از ماهیت مدرنیته دارند. در این نگاه پرسه زن ناظر به مناظر شهری بوده و تمام جزئیات را در ذهن خود ذخیره می کند، هیچ چیز از نگاه کنجکاو او دور نمی ماند. او از هنر خریدن، خود را محروم می کند و تنها به هنر، بودن در بین مردمان شهر بسنده می کند. او درک متفاوتی از ماهیت شهر و تغییرات شهری دارد و دریافت کننده مشاهدۀ بی واسطه ای از ساختارهای زندگی روزمره و مصرف فرهنگی دارد. در واقع پرسه زن به دنبال شیوه جدیدی از معنا دهی به زندگی روزمره خود می باشد، چرا که مردمان دیگر تنها بواسطه مصرف کالا است که به خودشان هویت می بخشند و این چیزیست که پرسه زن از آن دوری می کند. او نه مصرف کننده کالا بلکه به تعبیری مصرف کننده مکان است و زیستی متفاوت را تجربه می کند.

پرسه زن واقعی به رخداد‌های زودگذر و ناپایدار و روزمره‌ی شهری، علاقه‌مند است. او به چیز پایداری دلبسته نیست و تنها مکان است که برایش مهم تلقی می شود. اما در سال های اخیر با نوعی تغییر در این روند مواجه شده ایم دنیای رسانه و ارتباطات نیز بر پرسه زنی تاثر خود را گذاشته است. پرسه زن ها در این جهان تنها بین تصاویر پرسه می زنند.

ژان بودریار دست و پای پرسه زن ها را به کاناپه‌ای در مقابل دستگاه تلویزیون می‌بندد. و او دیگر غرق در دنیای رسانه است و هرگز نمی تواند لذت پرسه زنی واقعی را با جان و دل درک کند.بواقع در جهان بودریاری پرسه زن ها دیگر پرسه نمی‌زند. اکنون او در میان تصاویر تلویزیونی، آگهی‌هاو کالاها و خوشی‌هایی که در آن‌ها تبلیغ و در مقابل بیننده‌ی هیپنوتیزم‌شده جاری می‌شوند، پرسه می‌زند و تماشا می‌کند.در این نگاه پرسه زن تنها تصویری از خیابانی که باید در آن باشد را می بیند. او وارد جهانی خیالی می شود که در آن هیچ چیز واقعی وجود ندارد. تنها چیزی که می بیند،تصویری از خیابان ها می باشد.

لذا می توان گفت که در جهان بودریاری پرسه زنی حالتی معکوس به خود می گیرد.چرا که در این نگاه پرسه زن تنها تصویری غیرواقعی از خیابانی که باید در آن پرسه بزند را می بیند. در یک جا می نشیند و این تصاویر خیابان ها هستند که از مقابل او عبور می کنند. تماشا یگانه فعالیتی است که در جهان بودریاری پرسه زن ها همچون پرسه زن های واقعی آن را دنبال می کنند.

از این منظر ما در جهان کنونی با یک چرخش مواجه می شویم و پرسه زن های خیابان گرد بودلری-بنیامینی به پرسه زن های تماشاگر بودریاری تبدیل می شوند. با این تفاوت که تماشاگر بودریاری تحت سلطه است، در جهان بودریاری تصاویر بر فرد پرسه زن تلقین می شوند و او ناخواسته تحت سلطه وانموده ها قرار می گیرد و آنها را واقعی می پندارد. پرسه زن در این جهان تنها نشخوار کننده تصاویر و وانموده هاست. در این نگاه پرسه زن ها در درون تصاویر بلعیده شده اند و جهان انسان ها به اندازه قاب یک تلویزیون کوچک می شود. اما در جهان بودلری پرسه زن آزاد است، و همین حس آزادی خواهیست که او را فرای تمام محدودیت ها و بدون هیچ چارچوب و نظمی از پیش تعیین شده به پرسه زنی وا می دارد.

والتر بنیامین نیز دنیای مدرن را با همین مفهوم پرسه زنی معرفی می کند. در نگاه بنیامینی پرسه زنی مولود زندگی مدرن است. بنیامین خود یک پرسه زن بود و تئوری پاساژهای او بر همین مبنا پی ریزی شده بود. پاساژها برای بنیامین مکان هایی بودند که زندگی شهری مدرن در آنها شکل می گرفت. فروشگاه های بزرگ و پاساژها، معابدی بودند که در آن ها کالاها به عنوان بت پرستیده می شدند.

هدف بنیامین از پروژه پاساژها، آوردن این حقایق پنهان به درون خود آگاهی نسل معاصر بود.ساده ترین راه برای خودآگاه کردن این است که نشان داده شـود ایـن ایمـاژ ها ادعاهایی کــاذب انــد. فرد پرسه زن تنها باید از این ایماژها آگاهی داشته باشد تا بتواند از گیر افتادن در دام خلسه رهایی یابد. بواقع در جهان کنونی افــراد در وضـعیـت خلسه واری گرفتار آمده اند، یعنی وضعیتی که در آن به مصرف زیاد و دیـدن صحنـه های نمایشی کالاها ترغیب می شوند و تنها از برای خرید است که به پاساژها می روند، اما پرسه زن واقعی تحت تاثیر این صحنه ها قرار نمی گیرد.

پرسه زن واقعی می بایست از گرفتار شدن در دایره ایماژهای نمایشی رهایی یابد. بنیامین می گوید پرسه زن با هرگام نیرویی جدید کسب می کند.نام یک خیابان که همیشه جذابیتی ایجاد می کند که در برابرش نمی توان مقاومت کرد و سپس احساسِ گرسنگی است که سر انجام یک پرسه زنی را رقم می زند. او مانند حیوانی ریاضت کشیده، در محله های ناشناخته پرسه می زند تا در اتاق بیگانه و سرد خویش، خسته و خراب از پای درآید.

اما این پایان راه نیست، پرسه زن می تواند طغیانی در برابر تمام نظم ها و ناظمان باشد. پیاده رو برای او می تواند جولانگاهی از برای ایجاد خللی در فضای شهری قلمداد شود. شهر بیش از همه نظم و انظباط را می جوید، اما این پرسه زن است که خارج از قواعد شهری در پیاده رو ها جولان می دهد. پرسه زن بنیامینی نقطه مقابل روزمره گی هاست. او قهرمان دنیای مدرن است و از تمام چیزهای ملالت آور گریزان است. از تمام یکنواختی ها و روزمره گی هایی که بیشتر مردم در آن غذق شده اند.از منظر بنیامین، ‌تفرج بدون هدف، والاترین آرزوی پرسه زن است. او از جلوی ویترین مغازه ها عبور می کرد، کالاها را تماشا می کرد و از آنها لذت می برد، بدون آنکه واقعاً به مصرف کالا بپردازد.پرسه زن خلاق است، نسبت به امور آگاه است. او در میان ازدحام جمعیت می چرخد، دید می زند، به ویترین مغازه ها نزدیک می شود، اما هرگز دغدغه خرید ندارد. پرسه زن فعال است و لاقیدانه همه چیز را زیر نظر می گیرد. او فردی بیگانه است که درجست وجوییک تسلایخاطر درشلوغی جمعیت ناشناس می چرخد. او در جستجوی رازها و ابهامهای نهفته در اشکال زندگی است و در پی یافتن نشانه ها و سرنخهایی است، از آنچه در میان هزارتوی جمعیت، هزارتوی خاطرات و هزارتوی روابط پنهان شده است.

 

حسام محمدی

کارشناس ارشد پژوهش علوم اجتماعی دانشگاه شهید بهشتی

09189046404

 

نظرات  

 
#1 MJAFARPOUR 1395-05-05 20:42
سلام
مقاله بسیار خوبی بود
بنده خودم به واقع تجربه کرده ام که با این پرسه زنی ها (البته باهدف) میتوان با عمق جرین زندگی شهری آشنا شد
شاید خلی بهتر از خواندن برخی کتب و مقالات جامعه شناسی
من که خودم خیلی مایل به پرسه زنی در شلوغی های شهر هستم
نقل قول
 

اضافه‌ كردن نظر

لطفاً در کادر امنیتی فقط پاسخ عمل ریاضی را درج فرمایید و نیازی به درج کل سوال نیست مثال:در سوال4+5=؟
فقط پاسخ یعنی 9 را وارد نمایید.


کد امنيتي
باز خوانی تصویر امنیتی

جامعه شناسی معرفت و...(دکتر تنهایی)

 

بینش جامعه شناختی" چارلز رایت میلز"

 

 

يورگن هابرماس (نقد در حوزه عمومي)

 

آناتومی جامعه ( دکتر رفیع پور)