جمعه, 03 آذر 1396

معرفی سایت از شبکه سوم سیما

انسان شناسی و فرهنگ

مسیر سایت

خانه واژگان علوم اجتماعی توضیح واژگان مفاهیمی از علوم اجتماعی(1)
مفاهیمی از علوم اجتماعی(1) مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
پنجشنبه, 08 خرداد 1393 ساعت 21:30

سایت علوم اجتماعی ایران قصد دارد از این هفته سلسه مطالبی را در جهت تفهیم واژگان و لغات ضروری علوم اجتماعی، در سایت قرار دهد. مسلماً آشنایی دوباره با مفاهیمی که در جامعه شناسی بسیار پرکاربرد می باشند برای اساتید، دانشجویان و علاقه مندان به رشته های مختلف علوم اجتماعی می تواند حائز اهمیت باشد. در این ارتباط، این هفته قصد داریم از کتاب « نظریه های متأخر جامعه شناسی» قسمتی از مفاهیم پر کاربردی را که حمیدرضا جلائی پور استخراج و ترجمه کرده است را تقدیم مخاطبان گرامی بکنیم.

 

1) ساختار – عاملیت

دیوید والش:

- ساختار(structur): ساختار یکی از مفاهیم کلیدی جامعه شناسی است. از این مفهوم معمولاً برای اشاره به الگوهای تکرار شونده ی اجتماعی استفاده می شود. از آن جا که این رفتارها فراگیر، مستمر و قاعده مند هستند، بر سایر انسان ها تأثیر می گذارند و آنان را مقید و محدود می سازند. ما معمولاً رفتارمان را با فشار هایی هماهنگ می کنیم که از سوی ساختار اجتماعی بر ما وارد می شود. برای مثال هنگام مراجعه به بانک در صف می ایستیم و در روابط خود از الگوهای رایج پیروی می کنیم.

- عاملیت (agency) : از این مفهوم برای بیان میزان اراده ی آزاد افراد در کنش های اجتماعی شان استفاده می شود. میزان عاملیت و اراده ی ما به میزان فشارهایی بستگی دارد که ساختارها به ما وارد می سازند. عاملیت بعضی افراد به علت عوامل ساختاری ( مثل فقر) از عاملیت برخی دیگر کم تر است. همچنین برخی شرایط ( مثل یک وضعیت سیاسی مستبدانه) منجر به کاهش عاملیت همه ی افراد می شود.

مفاهیم مرتبط:

- سیستم ها (systems): غالباً از این اصطلاح برای توصیف یک نظریه یعنی نظریه ی سیستم ها استفاده می شود. فرض نظریه ی سیستم ها آن است که جهان اجتماعی از سیستم های سازمان یافته ای تشکیل شده است که با یکدیگر همپوشانی دارند، با هم جفت و جور شده اند و به شیوه ای متقابل عمل می کنند. بنابراین جامعه از سیستم هایی همچون سیاست، اشتغال، اقتصاد و خانواده تشکیل شده که هریک از آنها در عملکرد کل سیستم اجتماعی سهم دارند. این نظریه دربردارنده ی طرحی کلان از جامعه است.

- ساختار گرایی(structuralism): ساختار گرایی نظریه ی اجتماعی پیچیده ای در چندین رشته ی علوم انسانی است. این نظریه بر این باور مبتنی است که همه ی انسانها در یک سطح بنیادین ذهنی از ویژگی های مشترکی برخوردارند. بنابراین در این نظریه تفاوت های انسانها در مکان ها و زمان های مختلف و مثلاً اختلافشان در زبان، الگوهای خویشاوندی، اسطوره ها، آداب و رسوم، همه تفاوت هایی سطحی محسوب می شوند. از منظر این نظریه، در یک سطح ساختاری عمیق ، می توانیم همه ی رفتارها را به مجموعه ی علل مشابهی تقلیل دهیم.

- کارکردگرایی(functionalism): کارکردگرایی نظریه ای جریان ساز در جامعه شناسی و مردم شناسی است که پیش از دهه 1960 شکل گرفته است. بر اساس این نظریه، عملکرد تمام کنش ها و نهاد های اجتماعی هدفمند است، یعنی هر کدام کارکردی در جهت هدف جامعه به منزله ی یک کلیت دارند.طبق این نظریه، می توانیم علل تمام رفتارها را بر حسب کارکردهای آن ها توضیح دهیم. کارکردگرایی برای تبیین رفتارهایی که از دیدگاه این نظریه مخرب، منحرف و در نتیجه دارای کارکرد سوء هستند، دچار مشکل است.

- نظریه ی کنش متقابل (interactionism): کنش متقابل نظریه ای اجتماعی است که در باب ماهیت جامعه پیش داوری نمی کند و طرح کلانی از جامعه ارائه نمی دهد. در مقابل بر این باور مبتنی است که انسان ها در کنش های متقابل و تعاملات زندگی روزمره ی خود، معانی و واقعیاتی را تولید می کنند که در جریان کنش متقابل به تصدیق و تأیید دیگران وابسته هستند.

گردآوری : رادبه پرنده

منبع: جلائی پور،حمیدرضا،1388،:نظریه های متأخر جامعه شناسی،تهران،نشر نی.

 

جامعه شناسی معرفت و...(دکتر تنهایی)

 

بینش جامعه شناختی" چارلز رایت میلز"

 

 

يورگن هابرماس (نقد در حوزه عمومي)

 

آناتومی جامعه ( دکتر رفیع پور)