جمعه, 03 آذر 1396

معرفی سایت از شبکه سوم سیما

انسان شناسی و فرهنگ

مسیر سایت

خانه معماری معماری و هنر اسلامی هویت تاریخی در معماری ایران (بخش دوم)
هویت تاریخی در معماری ایران (بخش دوم) مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط نوید خالقی مقدم   
پنجشنبه, 14 دی 1391 ساعت 02:04

در این مجال سعی بر این است ابتدا با تعریفی از هویت در مفهوم عام، به بررسی هویت و بحران هویت در معماری عصر حاضر ایران بپردازیم. لذا نوشتار حاضر در چند بخش مجزا تدوین شده است که قرار است هر چند روز یکبار، بخش های مختلف آن ارائه شود. از این رو از علاقمندان دعوت می­ شود مطالب مربوطه را دنبال نمایند و نظرات خود را اعلام فرمایند؛ باشد که از این مجال توانسته باشیم گامی موثر در رفع ابهام از معماری معاصر کشورمان برداشته باشیم.و اینک بخش دوم این مبحث تقدیم شما می گردد...

با تشکر : نوید خالقی مقدم

 

بحران هويت در معماري امروز ايران

 

در اينجا پس از تعريف هويت در مفهوم عام ، به معناي هويت معماري و بحران هويت در معماري پرداخته مي شود . بدين ترتيب مجموعه اي از ارزشهاي معماري که رعايت آنها ، هويت معماري را محرز مي نمايند ، معرفي شده و در ادامه با ارائه مثالهايي از وضعيت معماري امروز ايران ، تعمقي روي مساله بحران هويت در معماري امروز ايران صورت مي گيرد .

 

 

سخن اول : هويت و تعريف آن

 

وجود هر چيز وابسته به ارزشهايي است که به آن چيز معنا بخشيده اند . معنای لغوی کلمه هويت، یعنی حقيقت شيئي يا شخصي که مشتمل بر صفات جوهري او باشد ، ذات ، هستي ، وجود .

بدين ترتيب ، اولاً چيز بي هويت وجود ندارد . هويت نيز همچون واژه هاي فرهنگ و شخصيت ، حاوي باري ست که آنرا غير قابل سلب از اصل و موضوعش مي کند . همانطور که بي فرهنگي و بي شخصيتي معنا و وجود خارجي ندارد ، بي هويتي نيز بي معناست .

ثانيا بحران هويت ، نه به معني حرکت به سمت بي هويتي است ، که چنانکه گفته شد ، بي هويتي معنا و وجود خارجي ندارد ، بلکه به معناي عدم احترام به آن دسته اصول و ارزشهايي ست که به آن چيز ، هويت بخشيده اند  و عدم احترام به ارزشها نيز خود ، به معناي رعايت ننمودن و عدم پايبندي به اجراي ارزشها ست .

 

 

سخن دوم : معماري و ارزشهاي معماري ، هويت معماري

 

اگر معماري ، فن ساخت ساختمان و هنر ساخت فضاي مطلوب تعريف شود ، در آنصورت مي توان با تقسيم معماري ، به دو مقوله « ساختمان » و « فضاي معماري » ، آنرا واجد ارزشهاي ذيل دانست :

الف يک ساختمان

اول - استوار است ،

دوم - با مديريت صحيح اجرا مي شود .

بدين ترتيب ، دور ريز مصالح اندک شده و سرعت اجرا بالا مي رود . و از اينرو ، هزينه هاي ساخت پائين مي آيند .

ب يک فضاي معماري ( راستين ) :

اول مجموعه عملکردها را با قابليت انجام ، سازمان داده است .

دوم به جهت ارضاي نيازهاي جمال شناختي انسان ، زيباست .

 

سخن سوم بحران هويت در معماري

 

مطابق با آنچه که در تعريف هويت و بحران هويت آمد ، بحران هويت در معماري را مي توان ، عدم پايبندي به ويژگي های مذکور تعريف نمود . به عبارت ديگر ، اگر در يک معماري ، يکي از چهار ويژگي فوق ، به عنوان ارزشهاي هويت بخش معماري رعايت و اجرا نگردند ، آن معماري دچار بحران هويت است.

 

 

سخن چهارم رفع خلط از دو مساله « عدم وجود سابقه فرمال در فرم هاي معماري »  و « بحران هويت در معماري »

 

به اعتقاد نگارنده ، بحران هويت در معماري ، نه از جهت وجود سابقه اي براي فرم ها در نظام فرمال معماري گذشته آن سرزميني است که در آن ، معماري بنا مي شود ، بلکه به خاطر عدم رعايت ارزشهايي ست که از آن سخن رفت و آنرا به يک معماري راستين ، بدل مي کند .

 

« فرم » در معماري ، تنها واسطه اي ست که معمار آنرا در پاسخگويي و حل شرايط طرح بکار مي گيرد ، نه در پاسخ به الزامي که در واقعيت وجود ندارد : « لزوم وابستگي فرمال به سوابق فرمال معماري گذشته

در اينجا ذکر اين نکته ضروري مي نمايد که ، اگر ما همواره به ستايش معماري گذشته ايران مي پردازيم ، به جهت پاسخ بجايي ست که در حل مسائل طرح به آنها داده است . ايده هايي مختلفي که در سازماندهي ، زيبا شناسي ، سازه و ... اين معماري بکار گرفته شده است ، مصداق مشخص و بارز مفهوم عدل است : « وضع کل شي ء في موضعه » ، مي باشد . اما روشن است که تقليد فرمال از اين معماري ، دامن زدن به بحراني ست که از آن سخن رفت . چراکه اگر احراز هويت در معماري ، رعايت ارزشها دانسته شود ، با تقليد فرمي که به شرايط طرحي ديگر پاسخ داده است ، به هيچ وجه نمي توان ، اسباب رعايت ارزشهاي طرحي ديگر را فراهم آورد .

 

به عبارتي ديگر ، فرم عاريتي ، به هيچ وجه شايستگي تکرار ندارد و البته اين نه به معناي آن است که هر معماري ، مي بايست از فرمي جديد برخوردار باشد ، بلکه منظور اين است که فرم ، خود معلول شرايط است و مي بايست بر پايه مباني و ادله اي که از شرايط طرح بر مي خيزد ، به پيدايش آيد .

 

و نکته مهم اين است که در يک نگاه هم نمي توان به يک معماري ، برچسب تقليد کورکورانه زد و با بررسي شرايط است که پس از آن ، مي توان دانست ، شرايط ، چنين فرم و نظام فرمالي را به طرح حکم کرده است يا نه..... .

 

جامعه شناسی معرفت و...(دکتر تنهایی)

 

بینش جامعه شناختی" چارلز رایت میلز"

 

 

يورگن هابرماس (نقد در حوزه عمومي)

 

آناتومی جامعه ( دکتر رفیع پور)