جمعه, 31 مرداد 1393

نظرسنجی

با کدام نوع پژوهشهای اجتماعی موافق هستید؟
 

بخشهای مختلف سایت

تصویر
سوگواری عاشورا از دید اروپاییها
سه شنبه, 07 آذر 1391
به مناسبت ایام محرّم و سوگواری سرور و سالار شهیدان تصمیم گرفتیم مطلب ویژه و... ادامه مطلب...
تصویر
عناوین پایان نامه های علوم اجتماعی
یکشنبه, 01 اردیبهشت 1392
بنا بر درخواست اکثر دانشجویان علوم اجتماعی گزیده ای مفید از عناوین پایان نامه های... ادامه مطلب...
تصویر
گفتگو با ناصر فکوهی
شنبه, 14 مرداد 1391
اخلاق حرفه ای: پول به مثابه هدف اصلی کنشگران اجتماعی در دنیای جدید همه چیز تغییر... ادامه مطلب...
تصویر
زندگینامه مختصری از دورکیم
یکشنبه, 16 بهمن 1390
اميل دورکيم يکي از پايه گذاران دانش جامعه شناسي  فرانسه در سال 1858 در شهر اپينال در... ادامه مطلب...
تصویر
مادر ترزای ایرانی درگذشت
چهارشنبه, 01 خرداد 1392
پروانه وثوق که با علم و دانش خود هزاران کودک مبتلا به سرطان را در مسیر درمان و... ادامه مطلب...
تصویر
جاجیم بافی در روستاهای بخش خورش رستم خلخال
یکشنبه, 03 آذر 1392
جاجیم بافی یکی از مهمترین ارکان صنایع دستی در شهرستان خلخال می باشد و دارای قدمت... ادامه مطلب...
تصویر
دومین سمینار فضای سایبری و خانواده در خلخال
پنجشنبه, 19 اردیبهشت 1392
دانشگاه پیام نور مرکزخلخال با مشارکت دانشگاه آزاد اسلامی واحد خلخال ،به منظور... ادامه مطلب...
همکاری با سایت
چهارشنبه, 20 فروردین 1393
وبسایت تخصّصی علوم اجتماعی ایران افتخار دارد به عنوان یکی از سایت های فعّال در... ادامه مطلب...
تصویر
فراخوان همایش انجمن جامعه شناسی ایران
یکشنبه, 28 خرداد 1391
برای کسب اطلاعات بیشتر بر روی عکس کلیک کنید
تصویر
انگیزه های خطرناک برای ازدواج
پنجشنبه, 03 بهمن 1392
اگر به ازدواج فکر می‌کنید یا به دنبال همسر ایده آل خود هستید، توصیه می‌کنیم که با... ادامه مطلب...
تصویر
کنگو
سه شنبه, 07 آذر 1391
آوارگی هزاران کنگویی به دلیل جنگ داخلی  
تصویر
دانلود رایگان فرهنگ فشرده جامعه شناسی
یکشنبه, 02 مهر 1391
در ترجمۀ این فرهنگ، به تحقیق، کار تا این «دشواری دوچندان» پیش آمده است چرا که از... ادامه مطلب...
تصویر
سلام در کشورهای مختلف
پنجشنبه, 30 آبان 1392
اگر اهل گشت و گذار باشید و به كشورهای دیگر سفر كرده باشید، حتما متوجه تفاوت فرهنگی... ادامه مطلب...
تصویر
مادام بواری٬ نوشته گوستاو فلوبر (۱۳۴۳)
شنبه, 21 اردیبهشت 1392
گوستاو فلوبر، نویسندهء بزرگ قرن نوزدهم فرانسه را در ایران نویسندة بی طالعی باید... ادامه مطلب...
تصویر
پاسخ به سوالات رایج در خصوص آزمون دکتری دانشگاه آزاد اسلامی
دوشنبه, 02 تیر 1393
۱- مصاحبه های دکتری دانشگاه آزاد اسلامی چه زمانی برگزار خواهد شد؟   زمان مصاحبه... ادامه مطلب...
تصویر
معرفی سایت
یکشنبه, 27 آذر 1390
وبسایت تخصّصی علوم اجتماعی ایران در سال 1388 با هدف ارتقاء سطح علمی دانشجویان رشته... ادامه مطلب...
تصویر
فراکتال و نظریه آشوب در معماری و شهرسازی
یکشنبه, 07 اسفند 1390
چارلز جنكس, مفسر معروف معماري, اخيرا" در مقاله اي خبر از پارادايم جديد در معماري ... ادامه مطلب...
22 درصد معتادین کشور تحصیلکرده اند
شنبه, 18 خرداد 1392
به گزارش ایسنا، بابک دین پرست در اولین کنگره اعتیاد و رفتارهای پرخطر که در دانشگاه... ادامه مطلب...
تصویر
شمارش معکوس برای سرمایه‌ داری
شنبه, 24 اسفند 1392
مکتوب حاضر چکیده‌ای از سخنرانی پروفسور ایمانوئل والرشتاین، جامعه شناس و نظریه... ادامه مطلب...
تصویر
جمعیّت و چون و چراهای آن
پنجشنبه, 01 دی 1390
مقاله ای در مورد نگرشهای جمعیّتی در ایران و اهمیّت آن... دکتر حبیب الله زنجانی   ادامه مطلب...
تصویر
قاصدک
جمعه, 23 تیر 1391
شعر زیبایی از مهدی اخوان ثالث به نام قاصدک...فاطمه کریمی ادامه مطلب...
تصویر
حرکت از دیدگاه ملاصدرا
یکشنبه, 04 دی 1390
در این مبحث بر خود وظیفه دانستم که به رسم آغاز فعالیت بخش فلسفه وهنر هرچند در چند... ادامه مطلب...
تصویر
نظم اجتماعی از دیدگاه پارسونز
پنجشنبه, 09 خرداد 1392
مقاله زیر به بررسی نظم اجتماعی از دیدگاه " تالکوت پارسونز" پرداخته است.جامعه شناس... ادامه مطلب...

مسیر سایت

خانه پژوهش علوم اجتماعی مقاله ها آمار استنباطی چیست؟
آمار استنباطی چیست؟ مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط مدیر سایت   
شنبه, 08 مهر 1391 ساعت 22:10

مفاهیم و ابزارهای آماری به صورت صریح یا ضمنی بخشی از فرایند اکثر تحقیقات را شامل می‌شوند. نقش این مفاهیم و ابزارها را می‌توان هنگام تصمیم‌گیری در مورد گزینش آزمودنی‌ها، جایگزینی آنها در گروه‌های مختلف، توصیف داده‌های جمع‌آوری‌شده و تعمیم یافته‌های حاصل از مطالعه، مشاهده کرد. بنابراین در تحقیق رفتاری، روش‌های آماری چندین نقش ایفا می‌کنند که با هم ارتباط دارند. روش‌های آماری برای خلاصه کردن و توصیف داده‌ها دستورالعمل لازم را فراهم می‌سازند. همچنین روش‌های لازم جهت تعمیم نتایج از گروه‌های آزمودنی به گروه‌های وسیع‌تر را تهیه کرده و برای گزینش آزمودنی و جایگزینی آنها در گروه‌های مختلف و جمع‌آوری داده‌ها دستورالعمل ارائه می‌کنند.[1]


ماهیت آمار استنباطی
نقش آمار توصیفی در واقع، جمع‌آوری، خلاصه کردن و توصیف اطلاعات کمّی به دست‌آمده از نمونه‌ها یا جامعه‌ها است. اما محقق معمولا کار خود را با توصیف اطلاعات پایان نمی‌دهد، بلکه سعی می‌کند آنچه را که از بررسی گروه نمونه به دست آورده است به گروه‌های مشابه بزرگتر تعمیم دهد. تئوری‌های روان‌شناسی از طریق تعمیم نتایج یک یا چند مطالعه به آنچه که ممکن است در مورد کل افراد جامعه صادق باشد به وجود می‌آیند. از طرف دیگر در اغلب موارد مطالعه تمام اعضای یک جامعه ناممکن است. از اینرو محقق به شیوه‌هایی احتیاج دارد که بتواند با استفاده از آنها نتایج به دست‌آمده از مطالعه گروه‌های کوچک را به گروه‌های بزرگتر تعمیم دهد. به شیوه‌هایی که از طریق آنها ویژگی‌های گروه‌های بزرگ براساس اندازه‌گیری همان ویژگی‌ها در گروه‌های کوچک استنباط می‌شود آمار استنباطی گفته می‌شود.[2]
به بیان دیگر، در پژوهش‌های روان‌شناسی و سایر علوم رفتاری کسب اطلاعات درباره گروه‌های کوچک غالبا هدف پژوهشگر نیست، بلکه او علاقمند است که از طریق یافته‌های این گروه کوچک، اطلاعات لازم را درباره جامعه‌ای که این گروه کوچک را از آن انتخاب کرده است، کسب کند. یعنی در این پژوهش‌ها هدف پژوهشگر تعمیم نتایج به‌دست‌آمده از یک گروه کوچک به یک جامعه بزرگتر می‌باشد. این تعمیم مستلزم آن است که پژوهشگر از روش‌های آماری پیشرفته‌تری تحت عنوان "استنباط آماری" استفاده نماید.[3]


جامعه و نمونه
در مدل استنباط آماری، فرض بر این است که می‌خواهیم در مورد یک مجموعه خیلی بزرگ(شاید نامحدود)، اطلاعات کسب کنیم(مثلا نمره پیشرفت تحصیلی درس ریاضی دانش‌آموزان کلاس پنجم دبستان در سراسر کشور). به این مجموعه، جامعه گفته می‌شود. گاه حجم جامعه آن‌قدر بزرگ است که نمی‌توان تمام آن را مطالعه نمود، لذا از کل مجموعه، یک زیرمجموعه به عنوان نمونه کل مشاهدات ممکن برای مطالعه انتخاب می‌شود. به این زیرمجموعه که شامل تعداد محدودی از اعضای جامعه است "نمونه" گفته می‌شود. اما جهت استنباط خصوصیات جامعه از روی خصوصیات نمونه، مدل آماری ایجاب می‌کند که اعضای گروه نمونه به‌صورت تصادفی انتخاب شوند. نمونه تصادفی به نمونه‌ای گفته می‌شود که همه اعضای جامعه به یک اندازه شانس شرکت و انتخاب شدن در آن را داشته باشند. همچنین انتخاب هر فرد مستقل از افراد دیگر صورت گیرد.[4]


پارامتر و شاخص آماری
برای استنباط در مورد یک جامعه، محقق خصوصیات جامعه(مثلا مقادیر مرکزی یا شاخص‌های پراکندگی) را با استفاده از خصوصیات گروه نمونه توصیف می‌کند. به مقادیری که خصوصیات جامعه(مثل میانگین یا واریانس) را توصیف می‌کنند، پارامتر گفته می‌شود. به مقادیری هم که خصوصیات نمونه را توصیف می‌کنند، آماره یا شاخص آماری می‌گویند. برای تمییز قائل شدن بین دو مفهوم پارامتر و شاخص آماری معمولا پارامترها را با حروف یونانی و شاخص‌های آماری را با حروف لاتین نمایش می‌دهند. به عنوان مثال برای نمایش دادن میانگین جامعه از حرف یونانی(مو = µ) و برای نشان دادن میانگین گروه نمونه از حرف لاتین 12X' type="#_x0000_t75"> (بخوانید ایکس‌بار) و برای نشان دادن واریانس جامعه از حرف یونانی 2σ (مجذور زیگما) و برای نشان دادن واریانس نمونه از 2S استفاده می‌شود.[5]


ویژگی‌های برآوردکننده‌ها
از آنجا که اندازه‌گیری پارامترها(به خاطر حجم بزرگ جامعه و هزینه‌های بالا) عملا ناممکن است، این پارامترها با استفاده از آماره‌ها یا شاخص‌های آماری، برآورد می‌شوند. اما چون نمونه فقط بخش کوچکی از یک جامعه را تشکیل می‌دهد، احتمال مساوی بودن آماره‌ها با پارامترها کم است. به عنوان مثال، اگر چه 12X' type="#_x0000_t75"> به عنوان بهترین برآوردکننده µ به‌شمار می‌رود، ولی این برآورد معمولا با مقداری خطا همراه است. این خطا ناشی از عوامل تصادفی بی‌شماری است که محقق از وجود آنها بی‌اطلاع است. برآوردکننده‌ها سه ویژگی عمده دارند:
·        غیر سودار بودن: برآوردکننده‌ای غیر سودار است که اگر تعداد بی‌نهایت نمونه به صورت تصادفی از یک جامعه انتخاب شود، میانگین آن در تمام نمونه‌ها با مقدار پارامتر برآورد شده برابر باشد.
·        یکنواخت بودن: منظور از یکنواخت بودن برآوردکننده آن است که هر چه تعداد یا حجم نمونه افزایش یابد، مقدار برآوردشده به مقدار پارامتر جامعه نزدیک و نزدیک‌تر گردد.
·        کارا بودن: کارآیی برآوردکننده عبارت است از مقدار تغییر در برآورد پارامترهای جامعه از یک نمونه به نمونه دیگر. یعنی دقت برآوردکننده در پارامتر جامعه را کارآیی برآوردکننده می‌نامند.

البته باید توجه داشت که یک برآوردکننده ممکن است یک، دو یا هر سه خصوصیت را دارا باشد.[6]


آزمون فرض
فرض آماری، ادعایی در مورد یک یا چند جمعیت مورد بررسی است که ممکن است درست یا نادرست باشد. به عبارت دیگر فرض آماری، یک ادعا یا گزاره‌ای در مورد توزیع یک جمعیت یا پارامتر توزیع یک متغیر تصادفی است. فرضیه آماری، نقطه آغاز آزمون فرض است و اصولا بدون داشتن فرضیه آماری امکان انجام یک آزمون دشوار است. فرضیه آماری به دو نوع فرض صفر (H0) و فرض خلاف (HA) بیان می‌شود. فرضیه‌ای که در آزمون‌های آماری مورد آزمون قرار می‌گیرد فرضیه صفر است که همیشه حاکی از عدم وجود تفاوت می‌باشد. اما فرض خلاف همان فرضیه پژوهشی است که می‌تواند جهت‌دار یا غیر جهت‌دار باشد. البته انتخاب فرضیه جهت‌دار دلخواه و تصادفی نیست، بلکه در صورتی فرضیه پژوهشی را می‌توان جهت‌دار تدوین کرد که تئوری یا تحقیقات قبلی شواهدی برای آن ارائه کنند.[7]


انواع خطا در استنباط آماری
پس از انجام آزمون‌های آماری، محقق در مورد رد یا عدم رد فرضیه صفر تصمیم می‌گیرد. اگر نتایج آزمون به گونه‌ای باشد که نتوان آن را رد کرد، جایی برای اثبات یا تأیید فرضیه پژوهشی باقی نمی‌ماند، اما اگر فرضیه صفر رد شود، به‌طور غیرمستقیم فرضیه پژوهشی تأیید می‌شود. اگر فرضیه صفر در واقع صحیح باشد ولی محقق تصمیم به رد آن بگیرد خطای نوع اول رخ داده است. بر عکس اگر فرضیه صفری در واقع فرضیه‌ای غیرصحیح باشد ولی محقق آن را تأیید کند، دچار خطای نوع دوم شده است.[8]


آزمون‌های آمار استنباطی
آزمون‌های آماری مورد استفاده جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات به دست‌آمده از یک گروه کوچک(نمونه) و تعمیم آن به جامعه مورد نظر با توجه به مقیاس اندازه‌گیری متغیرها، به دو گروه "پارامتریک" و "ناپارامتریک" تقسیم می‌شوند. آزمون‌های پارامتریک، به تجزیه و تحلیل اطلاعات در سطح مقیاس فاصله‌ای و نسبی می‌پردازند که حداقل شاخص آماری آنها میانگین و واریانس است. در حالی که آزمون‌های ناپارامتریک، به تجزیه و تحلیل اطلاعات در سطح مقیاس اسمی ‌و رتبه‌ای می‌پردازند که شاخص آماری آنها میانه و نما است.[9]

یک. آزمون‌های پارامتریک آمار استنباطی
از پرکاربردترین آزمون‌های پارامتریک می‌توان به آزمون t و آزمون تحلیل واریانس اشاره کرد. آزمون t، توزیع یا در حقیقت خانواده‌ای از توزیع‌ها است که با استفاده از آنها فرضیه‌هایی که درباره نمونه در شرایط جامعه ناشناخته است، آزمون می‌شود. اهمیت این آزمون(توزیع) در آن است که پژوهشگر را قادر می‌سازد با نمونه‌های کوچکتر(حداقل 2 نفر) اطلاعاتی درباره جامعه به دست آورد. آزمون t شامل خانواده‌ای از توزیع‌ها است(برخلاف آزمونz ) و این‌طور فرض می‌کند که هر نمونه‌ای دارای توزیع مخصوص به خود است و شکل این توزیع از طریق محاسبه درجات آزادی[10] مشخص می‌شود. به عبارت دیگر توزیع t تابع درجات آزادی است و هرچه درجات آزادی افزایش پیدا کند به توزیع طبیعی نزدیکتر می‌شود. از سوی دیگر هرچه درجات آزادی کاهش یابد، پراکندگی بیشتر می‌شود. خود درجات آزادی نیز تابعی از اندازه نمونه انتخابی هستند. هرچه تعداد نمونه بیشتر باشد بهتر است. از آزمون t می‌توان برای تجزیه و تحلیل میانگین در پژوهش‌های تک‌متغیری یک‌گروهی و دوگروهی و چند متغیری دوگروهی استفاده کرد.
زمانی که پژوهشگری بخواهد بیش از دو میانگین(بیش از دو نمونه) را با هم مقایسه کند، باید از تحلیل واریانس استفاده کند. تحلیل واریانس روشی فراگیرتر از آزمون t است و برخی پژوهشگران حتی وقتی مقایسه میانگین‌های دو نمونه مورد نظر است نیز از این روش استفاه می‌کنند. طرح‌های متنوعی برای تحلیل واریانس وجود دارد و هر یک تحلیل آماری خاص خودش را طلب می‌کند. از جمله این طرح‌ها می‌توان به تحلیل یک‌عاملی واریانس(تحلیل واریانس یک‌راهه) و تحلیل عاملی متقاطع واریانس، تحلیل واریانس چندمتغیری، تحلیل کوواریانس یک‌متغیری و چندمتغیری و ... اشاره کرد.[11]

ب. آزمون‌های ناپارامتریک آمار استنباطی
در پژوهش‌هایی که در سطح مقیاس‌های اسمی ‌و رتبه‌ای اجرا می‌شوند، باید از آزمون‌های ناپارامتریک برای تجزیه و تحلیل اطلاعات استفاده شود. آزمون‌های زیادی برای این امر وجود دارد که براساس نوع تحلیل(نیکویی برازش، همسویی دو نمونه مستقل، همسویی دو نمونه وابسته، همسویی K نمونه مستقل و همسویی K نمونه وابسته) و مقیاس اندازه‌گیری می‌توان دست به انتخاب زد. از آزمون‌های مورد استفاده برای پژوهش‌ها در سطح اسمی‌ می‌توان به آزمون 2χ، آزمون تغییر مک نمار، آزمون دقیق فیشر و آزمون کاکرن اشاره کرد. از آزمون‌های مورد استفاده برای پژوهش‌ها در سطح رتبه‌ای می‌توان به آزمون‌های کولموگروف – اسمیرونف، آزمون تقارن توزیع، آزمون علامت، آزمون میانه، آزمون Uمان – ویتنی، آزمون تحلیل واریانس دو عاملی فریدمن و ... اشاره کرد.[12]

روح الله منصوری


--------------------------------------------------------------------------------

[1]  شیولسون؛ استدلال آماری در علوم رفتاری، ترجمه کیامنش، تهران، جهاد دانشگاهی، 1383، ج اول، ص 35.
[2]  همان، ج دوم، ص 120.
[3]  هومن، حیدرعلی؛ استنباط آماری در پژوهش رفتاری، تهران، سمت، 1387، ص 32.
[4]  دلاور، علی؛ احتمالات و آمار کاربردی در روان‌شناسی و علوم تربیتی، تهران، رشد، 1386، ص 145 الی 149.
[5]  استنباط آماری در پژوهش رفتاری، ص 115.
[6]  استدلال آماری در علوم رفتاری، ج دوم، ص 95.
[7]  هومن، حیدرعلی؛ شناخت روش علمی در علوم رفتاری، تهران، سمت، 1386، ص 165.
[8]  دلاور، علی؛ مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی، تهران، رشد، 1387، ص 76 الی 80.
[9]  احتمالات و آمار کاربردی در روان‌شناسی و علوم تربیتی، ص 210 الی 225.
[10]  Degrees of Freedom
[11]  استدلال آماری در علوم رفتاری، ج دوم، ص 86.
[12]  احتمالات و آمار کاربردی در روان‌شناسی و علوم تربیتی، ص 170 الی 178.

منبع:وبلاگ نظریه های جامعه شناسی

 

اضافه‌ كردن نظر

لطفاً در کادر امنیتی فقط پاسخ عمل ریاضی را درج فرمایید و نیازی به درج کل سوال نیست مثال:در سوال4+5=؟
فقط پاسخ یعنی 9 را وارد نمایید.


کد امنيتي
باز خوانی تصویر امنیتی

جامعه شناسی معرفت و...(دکتر تنهایی)

 

بینش جامعه شناختی" چارلز رایت میلز"

 

 

يورگن هابرماس (نقد در حوزه عمومي)

 

آناتومی جامعه ( دکتر رفیع پور)