شنبه, 03 آبان 1393

معرفی سایت از شبکه سوم سیما

نظرسنجی

با کدام نوع پژوهشهای اجتماعی موافق هستید؟
 

بخشهای مختلف سایت

تصویر
چکیده اخبار انجمن در هفته آینده
چهارشنبه, 26 مهر 1391
از این پس می توانید اخبار همایشها و فراخوانها و زمانبندی دقیق اعلان ها را از طریق... ادامه مطلب...
تصویر
دیدگاه های مربوط به هویت اجتماعی
دوشنبه, 20 خرداد 1392
جواد سوري لكي موضوع وماهیت هویت[1]،یکی از مسائل چالش برانگیز و پر دامنه است که در... ادامه مطلب...
تصویر
ایران در سوگ آذربایجان
یکشنبه, 22 مرداد 1391
آذربایجان من غرق در خون است و ایران در ماتم آن میگرید... بونی اؤرگیمین هاراسینا... ادامه مطلب...
22 درصد معتادین کشور تحصیلکرده اند
شنبه, 18 خرداد 1392
به گزارش ایسنا، بابک دین پرست در اولین کنگره اعتیاد و رفتارهای پرخطر که در دانشگاه... ادامه مطلب...
تصویر
زنده یاد " قیصر امین پور "
دوشنبه, 08 آبان 1391
  به بهانه هشتم آبان ، پنجمین سالگرد در گذشت زنده یاد " قیصر امین پور" ادامه مطلب...
تصویر
وداع ابدی "دکتر صدیق" با اصحاب علوم اجتماعی
یکشنبه, 08 اردیبهشت 1392
وداع ابدی "دکتر صدیق، پیش کسوت جامعه شناسی کشور" با اصحاب علوم اجتماعی ادامه مطلب...
تصویر
جمعیّت و چون و چراهای آن
پنجشنبه, 01 دی 1390
مقاله ای در مورد نگرشهای جمعیّتی در ایران و اهمیّت آن... دکتر حبیب الله زنجانی   ادامه مطلب...
تصویر
بازیهای محلّی آذربایجان
سه شنبه, 10 اردیبهشت 1392
بازیهای محلّی هر قومیتی جزو ادبیات شفاهی و فولکلور آن قومیت به شمار می آید.بازیهای... ادامه مطلب...
تصویر
پخت نان در روستاهای خلخال
یکشنبه, 03 آذر 1392
هنوز هم که هنوز است این زنان روستایی دستان قدرتمند خود را داخل کوره های نان کرده و... ادامه مطلب...
تصویر
گماینشافت و گزلشافت
شنبه, 18 خرداد 1392
دو اصطلاح آلمانی "گماینشافت"  و "گزلشافت" Gesellschaft بیانگر سنخ شناسیِ Typology معروف... ادامه مطلب...
تصویر
قییش ویردی ( بازی محلّی خلخال)
سه شنبه, 17 اردیبهشت 1392
امیر اسلامی  
تصویر
مادام بواری٬ نوشته گوستاو فلوبر (۱۳۴۳)
شنبه, 21 اردیبهشت 1392
گوستاو فلوبر، نویسندهء بزرگ قرن نوزدهم فرانسه را در ایران نویسندة بی طالعی باید... ادامه مطلب...
تصویر
ستیزه اجتماعی و کارکردهای آن
پنجشنبه, 01 دی 1390
در این بخش سعی خواهیم کرد به بررسی مفهوم ستیزه و کارکرد آن در جامعه بپردازیم... نظر... ادامه مطلب...
تصویر
فرهنگ و زندگی روزمره در ایران
چهارشنبه, 02 اسفند 1391
فرهنگ (culture) به عنوان نيروي مستقل و مؤثر در شكل گيري رفتار، افكار و اخلاق مردم در... ادامه مطلب...
تصویر
فراخوان گالری عکس مستند بهارانه
یکشنبه, 20 اسفند 1391
وبسایت تخصّصی علوم اجتماعی با هدف جمع آوری تصاویر مستند فرهنگی و اجتماعی ، اقدام... ادامه مطلب...
تصویر
منابع آزمون کارشناسی ارشد پژوهشگری
چهارشنبه, 30 آذر 1390
1- نظریه های جامعه شناسی: کوزر، لوئیس، «بزرگان اندیشه جامعه شناسی»، ترجمه محسن... ادامه مطلب...
تصویر
نیازمندی دانشجویان
جمعه, 17 شهریور 1391
  وبسایت تخصّصی علوم اجتماعی آماده ارائه مشاوره، راهنمایی در تنظیم پایان... ادامه مطلب...
تصویر
آگاهی زنان و برنامه های تنظیم خانواده
شنبه, 07 بهمن 1391
مقاله حاضر توسط خانم ویدا ( فاطمه ) شکارچی  با موضوع " عوامل موثر بر میزان آگاهی... ادامه مطلب...
تصویر
زیبا شکارچی
جمعه, 18 فروردین 1391
زیبا شکارچی ziba.shekarchi@yahoo.com کارشناس پژوهش علوم اجتماعی کارشناس ارشد پژوهش علوم... ادامه مطلب...
تصویر
حرکت از دیدگاه ملاصدرا
یکشنبه, 04 دی 1390
در این مبحث بر خود وظیفه دانستم که به رسم آغاز فعالیت بخش فلسفه وهنر هرچند در چند... ادامه مطلب...
تصویر
اينترنت در خدمت توسعه دموكراسي
یکشنبه, 18 دی 1390
پروفسور يحيي كمالي پور، رئيس دپارتمان ارتباطات و مدير مركز مطالعات جهاني دانشگاه... ادامه مطلب...
تصویر
کنفرانس بین المللی ترکیه
شنبه, 02 اردیبهشت 1391
حضور نوید خالقی مقدم از مدیران اجرایی وبسایت تخصّصی علوم اجتماعی در کنفرانس بین... ادامه مطلب...
تصویر
جوان و هویّت
پنجشنبه, 01 دی 1390
مهدی میر آخوری،کارشناس ارشد مردم شناسي جوان اين كلمه چهار حرفي با عمقي ژرف از... ادامه مطلب...

مسیر سایت

خانه پژوهش علوم اجتماعی مقاله ها آمار استنباطی چیست؟
آمار استنباطی چیست؟ مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط مدیر سایت   
شنبه, 08 مهر 1391 ساعت 22:10

مفاهیم و ابزارهای آماری به صورت صریح یا ضمنی بخشی از فرایند اکثر تحقیقات را شامل می‌شوند. نقش این مفاهیم و ابزارها را می‌توان هنگام تصمیم‌گیری در مورد گزینش آزمودنی‌ها، جایگزینی آنها در گروه‌های مختلف، توصیف داده‌های جمع‌آوری‌شده و تعمیم یافته‌های حاصل از مطالعه، مشاهده کرد. بنابراین در تحقیق رفتاری، روش‌های آماری چندین نقش ایفا می‌کنند که با هم ارتباط دارند. روش‌های آماری برای خلاصه کردن و توصیف داده‌ها دستورالعمل لازم را فراهم می‌سازند. همچنین روش‌های لازم جهت تعمیم نتایج از گروه‌های آزمودنی به گروه‌های وسیع‌تر را تهیه کرده و برای گزینش آزمودنی و جایگزینی آنها در گروه‌های مختلف و جمع‌آوری داده‌ها دستورالعمل ارائه می‌کنند.[1]


ماهیت آمار استنباطی
نقش آمار توصیفی در واقع، جمع‌آوری، خلاصه کردن و توصیف اطلاعات کمّی به دست‌آمده از نمونه‌ها یا جامعه‌ها است. اما محقق معمولا کار خود را با توصیف اطلاعات پایان نمی‌دهد، بلکه سعی می‌کند آنچه را که از بررسی گروه نمونه به دست آورده است به گروه‌های مشابه بزرگتر تعمیم دهد. تئوری‌های روان‌شناسی از طریق تعمیم نتایج یک یا چند مطالعه به آنچه که ممکن است در مورد کل افراد جامعه صادق باشد به وجود می‌آیند. از طرف دیگر در اغلب موارد مطالعه تمام اعضای یک جامعه ناممکن است. از اینرو محقق به شیوه‌هایی احتیاج دارد که بتواند با استفاده از آنها نتایج به دست‌آمده از مطالعه گروه‌های کوچک را به گروه‌های بزرگتر تعمیم دهد. به شیوه‌هایی که از طریق آنها ویژگی‌های گروه‌های بزرگ براساس اندازه‌گیری همان ویژگی‌ها در گروه‌های کوچک استنباط می‌شود آمار استنباطی گفته می‌شود.[2]
به بیان دیگر، در پژوهش‌های روان‌شناسی و سایر علوم رفتاری کسب اطلاعات درباره گروه‌های کوچک غالبا هدف پژوهشگر نیست، بلکه او علاقمند است که از طریق یافته‌های این گروه کوچک، اطلاعات لازم را درباره جامعه‌ای که این گروه کوچک را از آن انتخاب کرده است، کسب کند. یعنی در این پژوهش‌ها هدف پژوهشگر تعمیم نتایج به‌دست‌آمده از یک گروه کوچک به یک جامعه بزرگتر می‌باشد. این تعمیم مستلزم آن است که پژوهشگر از روش‌های آماری پیشرفته‌تری تحت عنوان "استنباط آماری" استفاده نماید.[3]


جامعه و نمونه
در مدل استنباط آماری، فرض بر این است که می‌خواهیم در مورد یک مجموعه خیلی بزرگ(شاید نامحدود)، اطلاعات کسب کنیم(مثلا نمره پیشرفت تحصیلی درس ریاضی دانش‌آموزان کلاس پنجم دبستان در سراسر کشور). به این مجموعه، جامعه گفته می‌شود. گاه حجم جامعه آن‌قدر بزرگ است که نمی‌توان تمام آن را مطالعه نمود، لذا از کل مجموعه، یک زیرمجموعه به عنوان نمونه کل مشاهدات ممکن برای مطالعه انتخاب می‌شود. به این زیرمجموعه که شامل تعداد محدودی از اعضای جامعه است "نمونه" گفته می‌شود. اما جهت استنباط خصوصیات جامعه از روی خصوصیات نمونه، مدل آماری ایجاب می‌کند که اعضای گروه نمونه به‌صورت تصادفی انتخاب شوند. نمونه تصادفی به نمونه‌ای گفته می‌شود که همه اعضای جامعه به یک اندازه شانس شرکت و انتخاب شدن در آن را داشته باشند. همچنین انتخاب هر فرد مستقل از افراد دیگر صورت گیرد.[4]


پارامتر و شاخص آماری
برای استنباط در مورد یک جامعه، محقق خصوصیات جامعه(مثلا مقادیر مرکزی یا شاخص‌های پراکندگی) را با استفاده از خصوصیات گروه نمونه توصیف می‌کند. به مقادیری که خصوصیات جامعه(مثل میانگین یا واریانس) را توصیف می‌کنند، پارامتر گفته می‌شود. به مقادیری هم که خصوصیات نمونه را توصیف می‌کنند، آماره یا شاخص آماری می‌گویند. برای تمییز قائل شدن بین دو مفهوم پارامتر و شاخص آماری معمولا پارامترها را با حروف یونانی و شاخص‌های آماری را با حروف لاتین نمایش می‌دهند. به عنوان مثال برای نمایش دادن میانگین جامعه از حرف یونانی(مو = µ) و برای نشان دادن میانگین گروه نمونه از حرف لاتین 12X' type="#_x0000_t75"> (بخوانید ایکس‌بار) و برای نشان دادن واریانس جامعه از حرف یونانی 2σ (مجذور زیگما) و برای نشان دادن واریانس نمونه از 2S استفاده می‌شود.[5]


ویژگی‌های برآوردکننده‌ها
از آنجا که اندازه‌گیری پارامترها(به خاطر حجم بزرگ جامعه و هزینه‌های بالا) عملا ناممکن است، این پارامترها با استفاده از آماره‌ها یا شاخص‌های آماری، برآورد می‌شوند. اما چون نمونه فقط بخش کوچکی از یک جامعه را تشکیل می‌دهد، احتمال مساوی بودن آماره‌ها با پارامترها کم است. به عنوان مثال، اگر چه 12X' type="#_x0000_t75"> به عنوان بهترین برآوردکننده µ به‌شمار می‌رود، ولی این برآورد معمولا با مقداری خطا همراه است. این خطا ناشی از عوامل تصادفی بی‌شماری است که محقق از وجود آنها بی‌اطلاع است. برآوردکننده‌ها سه ویژگی عمده دارند:
·        غیر سودار بودن: برآوردکننده‌ای غیر سودار است که اگر تعداد بی‌نهایت نمونه به صورت تصادفی از یک جامعه انتخاب شود، میانگین آن در تمام نمونه‌ها با مقدار پارامتر برآورد شده برابر باشد.
·        یکنواخت بودن: منظور از یکنواخت بودن برآوردکننده آن است که هر چه تعداد یا حجم نمونه افزایش یابد، مقدار برآوردشده به مقدار پارامتر جامعه نزدیک و نزدیک‌تر گردد.
·        کارا بودن: کارآیی برآوردکننده عبارت است از مقدار تغییر در برآورد پارامترهای جامعه از یک نمونه به نمونه دیگر. یعنی دقت برآوردکننده در پارامتر جامعه را کارآیی برآوردکننده می‌نامند.

البته باید توجه داشت که یک برآوردکننده ممکن است یک، دو یا هر سه خصوصیت را دارا باشد.[6]


آزمون فرض
فرض آماری، ادعایی در مورد یک یا چند جمعیت مورد بررسی است که ممکن است درست یا نادرست باشد. به عبارت دیگر فرض آماری، یک ادعا یا گزاره‌ای در مورد توزیع یک جمعیت یا پارامتر توزیع یک متغیر تصادفی است. فرضیه آماری، نقطه آغاز آزمون فرض است و اصولا بدون داشتن فرضیه آماری امکان انجام یک آزمون دشوار است. فرضیه آماری به دو نوع فرض صفر (H0) و فرض خلاف (HA) بیان می‌شود. فرضیه‌ای که در آزمون‌های آماری مورد آزمون قرار می‌گیرد فرضیه صفر است که همیشه حاکی از عدم وجود تفاوت می‌باشد. اما فرض خلاف همان فرضیه پژوهشی است که می‌تواند جهت‌دار یا غیر جهت‌دار باشد. البته انتخاب فرضیه جهت‌دار دلخواه و تصادفی نیست، بلکه در صورتی فرضیه پژوهشی را می‌توان جهت‌دار تدوین کرد که تئوری یا تحقیقات قبلی شواهدی برای آن ارائه کنند.[7]


انواع خطا در استنباط آماری
پس از انجام آزمون‌های آماری، محقق در مورد رد یا عدم رد فرضیه صفر تصمیم می‌گیرد. اگر نتایج آزمون به گونه‌ای باشد که نتوان آن را رد کرد، جایی برای اثبات یا تأیید فرضیه پژوهشی باقی نمی‌ماند، اما اگر فرضیه صفر رد شود، به‌طور غیرمستقیم فرضیه پژوهشی تأیید می‌شود. اگر فرضیه صفر در واقع صحیح باشد ولی محقق تصمیم به رد آن بگیرد خطای نوع اول رخ داده است. بر عکس اگر فرضیه صفری در واقع فرضیه‌ای غیرصحیح باشد ولی محقق آن را تأیید کند، دچار خطای نوع دوم شده است.[8]


آزمون‌های آمار استنباطی
آزمون‌های آماری مورد استفاده جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات به دست‌آمده از یک گروه کوچک(نمونه) و تعمیم آن به جامعه مورد نظر با توجه به مقیاس اندازه‌گیری متغیرها، به دو گروه "پارامتریک" و "ناپارامتریک" تقسیم می‌شوند. آزمون‌های پارامتریک، به تجزیه و تحلیل اطلاعات در سطح مقیاس فاصله‌ای و نسبی می‌پردازند که حداقل شاخص آماری آنها میانگین و واریانس است. در حالی که آزمون‌های ناپارامتریک، به تجزیه و تحلیل اطلاعات در سطح مقیاس اسمی ‌و رتبه‌ای می‌پردازند که شاخص آماری آنها میانه و نما است.[9]

یک. آزمون‌های پارامتریک آمار استنباطی
از پرکاربردترین آزمون‌های پارامتریک می‌توان به آزمون t و آزمون تحلیل واریانس اشاره کرد. آزمون t، توزیع یا در حقیقت خانواده‌ای از توزیع‌ها است که با استفاده از آنها فرضیه‌هایی که درباره نمونه در شرایط جامعه ناشناخته است، آزمون می‌شود. اهمیت این آزمون(توزیع) در آن است که پژوهشگر را قادر می‌سازد با نمونه‌های کوچکتر(حداقل 2 نفر) اطلاعاتی درباره جامعه به دست آورد. آزمون t شامل خانواده‌ای از توزیع‌ها است(برخلاف آزمونz ) و این‌طور فرض می‌کند که هر نمونه‌ای دارای توزیع مخصوص به خود است و شکل این توزیع از طریق محاسبه درجات آزادی[10] مشخص می‌شود. به عبارت دیگر توزیع t تابع درجات آزادی است و هرچه درجات آزادی افزایش پیدا کند به توزیع طبیعی نزدیکتر می‌شود. از سوی دیگر هرچه درجات آزادی کاهش یابد، پراکندگی بیشتر می‌شود. خود درجات آزادی نیز تابعی از اندازه نمونه انتخابی هستند. هرچه تعداد نمونه بیشتر باشد بهتر است. از آزمون t می‌توان برای تجزیه و تحلیل میانگین در پژوهش‌های تک‌متغیری یک‌گروهی و دوگروهی و چند متغیری دوگروهی استفاده کرد.
زمانی که پژوهشگری بخواهد بیش از دو میانگین(بیش از دو نمونه) را با هم مقایسه کند، باید از تحلیل واریانس استفاده کند. تحلیل واریانس روشی فراگیرتر از آزمون t است و برخی پژوهشگران حتی وقتی مقایسه میانگین‌های دو نمونه مورد نظر است نیز از این روش استفاه می‌کنند. طرح‌های متنوعی برای تحلیل واریانس وجود دارد و هر یک تحلیل آماری خاص خودش را طلب می‌کند. از جمله این طرح‌ها می‌توان به تحلیل یک‌عاملی واریانس(تحلیل واریانس یک‌راهه) و تحلیل عاملی متقاطع واریانس، تحلیل واریانس چندمتغیری، تحلیل کوواریانس یک‌متغیری و چندمتغیری و ... اشاره کرد.[11]

ب. آزمون‌های ناپارامتریک آمار استنباطی
در پژوهش‌هایی که در سطح مقیاس‌های اسمی ‌و رتبه‌ای اجرا می‌شوند، باید از آزمون‌های ناپارامتریک برای تجزیه و تحلیل اطلاعات استفاده شود. آزمون‌های زیادی برای این امر وجود دارد که براساس نوع تحلیل(نیکویی برازش، همسویی دو نمونه مستقل، همسویی دو نمونه وابسته، همسویی K نمونه مستقل و همسویی K نمونه وابسته) و مقیاس اندازه‌گیری می‌توان دست به انتخاب زد. از آزمون‌های مورد استفاده برای پژوهش‌ها در سطح اسمی‌ می‌توان به آزمون 2χ، آزمون تغییر مک نمار، آزمون دقیق فیشر و آزمون کاکرن اشاره کرد. از آزمون‌های مورد استفاده برای پژوهش‌ها در سطح رتبه‌ای می‌توان به آزمون‌های کولموگروف – اسمیرونف، آزمون تقارن توزیع، آزمون علامت، آزمون میانه، آزمون Uمان – ویتنی، آزمون تحلیل واریانس دو عاملی فریدمن و ... اشاره کرد.[12]

روح الله منصوری


--------------------------------------------------------------------------------

[1]  شیولسون؛ استدلال آماری در علوم رفتاری، ترجمه کیامنش، تهران، جهاد دانشگاهی، 1383، ج اول، ص 35.
[2]  همان، ج دوم، ص 120.
[3]  هومن، حیدرعلی؛ استنباط آماری در پژوهش رفتاری، تهران، سمت، 1387، ص 32.
[4]  دلاور، علی؛ احتمالات و آمار کاربردی در روان‌شناسی و علوم تربیتی، تهران، رشد، 1386، ص 145 الی 149.
[5]  استنباط آماری در پژوهش رفتاری، ص 115.
[6]  استدلال آماری در علوم رفتاری، ج دوم، ص 95.
[7]  هومن، حیدرعلی؛ شناخت روش علمی در علوم رفتاری، تهران، سمت، 1386، ص 165.
[8]  دلاور، علی؛ مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی، تهران، رشد، 1387، ص 76 الی 80.
[9]  احتمالات و آمار کاربردی در روان‌شناسی و علوم تربیتی، ص 210 الی 225.
[10]  Degrees of Freedom
[11]  استدلال آماری در علوم رفتاری، ج دوم، ص 86.
[12]  احتمالات و آمار کاربردی در روان‌شناسی و علوم تربیتی، ص 170 الی 178.

منبع:وبلاگ نظریه های جامعه شناسی

 

اضافه‌ كردن نظر

لطفاً در کادر امنیتی فقط پاسخ عمل ریاضی را درج فرمایید و نیازی به درج کل سوال نیست مثال:در سوال4+5=؟
فقط پاسخ یعنی 9 را وارد نمایید.


کد امنيتي
باز خوانی تصویر امنیتی

جامعه شناسی معرفت و...(دکتر تنهایی)

 

بینش جامعه شناختی" چارلز رایت میلز"

 

 

يورگن هابرماس (نقد در حوزه عمومي)

 

آناتومی جامعه ( دکتر رفیع پور)