جمعه, 03 آذر 1396

معرفی سایت از شبکه سوم سیما

انسان شناسی و فرهنگ

مسیر سایت

خانه معماری معماری و هنر اسلامی فراکتال و نظریه آشوب در معماری و شهرسازی
فراکتال و نظریه آشوب در معماری و شهرسازی مشاهده در قالب PDF چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط نوید خالقی مقدم   
یکشنبه, 07 اسفند 1390 ساعت 21:53

چارلز جنكس, مفسر معروف معماري, اخيرا" در مقاله اي خبر از پارادايم جديد در معماري  داد. اين مقاله براي اولين بار در 11 ژوئن 2002 در نامه اي به انستيتو سلطنتي معماران بريتانيايي در لندن به طور عمومي مطرح شد. به گفته جنكس پارادايم جديد شامل بناهاي ساختار شكن مي شود, كه موزه گوگنهام در بيلبائوي اسپانيا, كار فرانك گهري, نمونه خوب آن است, و پروژه هاي كاري و ساخته نشده ديگري از پيتر آيزنمن, دانيل ليبسكيند و زاها حديد را در بر مي گيرد. جنكس به تازگي كتاب پر طرفدارش زبان معماري پست مدرن را باز بيني كرده و با جاه طلبي عنوان آن را تغيير داده تا منعكس كننده مقاله زیر باشد.

نویسنده : نوید خالقی مقدم ( ک ارشد معماری اسلامی)

 


جنكس, پارادايم جديد پيشنهادي اش را بر اساس چيزي قرار داده كه تصور مي كند مبناي تئوريكي باشد براي بناهايي كه از آنها دفاع مي كند. او مدعي است كه اين بناها با كاربردهاي علم جديد به وجود مي آيند و مي توان آن ها را با توجه به همين كاربردها درك كرد, يعني نظريه پيچيدگي, سيستم هاي خود سازمان ده, فراكتال ها, ديناميك غير خطي, پيدايش و خود همانندي.
بيش از دو دهه است كه رابطه پيچيده و متناقض بين معماري و علوم پيچيده وجود داشته است. گرچه از آن زمان اصل اين رابطه تغيير يافته, اما نقطه اتصالي به نام هندسه فراكتال بين آنها وجود دارد. هم معماران و هم رياضيدانان, هر كدام حول اين موضوع كه چه چيز ممكن است يا ممكن نيست هندسه فراكتال را به وجود آورده و تعاريفي ارايه داده اند كه به طرز ناباورانه اي شباهت كمي بين تعاريف آنها از معماري فراكتال وجود دارد. از طرفي هر كدام از تعاريف نيز علامت تشخيص منحصر به فردي ندارند. گروه بزرگي از معماران با تجربه, عقايد رياضيدانان را درباره ساخت محيط پيراموني رد كرده اند, ولي بر خلاف آنان, رياضيدانان مشغول شناسايي تاريخ طولاني استفاده معماران از هندسه فراكتال در طراحي هاي شان هستند. حتي دانشجوياني كه روي اين موضوع كار كرده اند و از هر دو حيطه معماري و رياضيات نتيجه هايي به دست آورده اند, به نظر مي رسد از شمار زياد طراحي هاي معاصر, كه به منظور هندسه فراكتال توليد شده اند, و نيز شمار فراوان نوشته هاي مربوط به اين پروژه بي اطلاع هستند. تحقيق حاضر, اين نقطه ابهام را مورد بررسي قرار مي دهد و اساسا" روي قسمت هاي معين شده معماري هندسه فراكتال تاكيد مي كند تا به اختصار معماري فراكتال را بيش از عمر 20 ساله اش, توصيف و نيز نكات كليدي و تغييرات توسعه آن و قبول يا رد اين قضيه را شناسايي كند. هدف اين تحقيق تهيه يك تعريف قابل قبول هم براي معماران و هم براي رياضيدانان زمان پيشرفت و سقوط معماري فراكتال در اواخر قرن بيستم است.

بروس گاف, كارگاه جو پرايس, بارتلس و يل, اوكلاهاما, سال 1956,پلان. خود- همانندي موجود در تمامي فراكتال ها, به معني خود هماني نيست. در اينجا مثلث ها, شش ضلعي ها, هجده ضلعي ها, لوزي ها و ساير شكل ها, زواياي همسان را با مصالح مختلف و در مقياس هاي متفاوت نشان مي دهد.
فراكتال (fractal)
هندسه فراكتالي(4), در واقع هندسه حاصل از يك فرايند آشوبناك است.
" آيا هيچ توجه كرده ايد كه چرا ما اكثرا" هندسه اقليدسي را هندسه اي سرد و خشك مي دانيم؟"
در سال 1970 رياضيداني به نام مندل بورت (5), در مقدمه كتاب معروف خود" هندسه فراكتالي طبيعت" در پاسخ به سوال فوق مي گويد هندسه اقليدسي نمي تواند اشكال طبيعي را بررسي كند. هيچ كوهي مثلث, هيچ ابري بيضي يا هيچ گردويي كروي نيست. در عين حال در طبيعت هارموني, هماهنگي و جذابيت شگفتي بين اجزاﺀ مناظر طبيعي وجود دارد كه بر خلاف هندسه اقليدسي در چشم آدمي جذاب است. به عنوان مثال ترك هاي كوه, غير منظم و تصادفي نيست. شاخه شاخه  شدن ساقه درختان نيز از هندسه اي منظم اما غير اقليدسي تبعيت مي كنند. اين هندسه علي رغم ظاهر بي نظمش از تعادل بين نظم و تصادف به وجود مي آيد. هندسه فراكتالي در ميكرو ساختارها مانند باكتري ها, نحوه انشعاب در شش انسان, شاخه  شاخه  شدن يك درخت و در ماكرو ساختارها, شكل گيري كوه ها و حتي در مقياس بزرگتر كهكشان ها, قابل مشاهده است.
خود شبيه بودن(Self similarity) مشخصه اصلي اشكال فراكتالي است. در يك شكل فراكتالي, خصوصيت خود شبيه بودن بين اجزاﺀ و كل شي وجود دارد. مثلا" شكلي كه از يك شاخه  درخت سرو به دست مي آيد با كل شاخه  شباهت دارد. اين وضعيت در شاخه  هاي كوچكتر هم دنبال مي شود ( شكل 1(  .

شكل 1) ويژگي خود شبيه بودن در درخت سرو

پس مي توان نتيجه گرفت كه فرم هاي طبيعي الگوي تكرار شونده دارند. خود شبيه بودن با مثل هم بودن تفاوت دارد. هيچ دو شاخه  درخت سرو مثل هم نيستند ولي شبيه هم هستند, به عبارتي فراكتال در مورد روابط و هندسه اشكال صحبت مي كند و در شماره های بعدی تاثیر این پدیده را به طور مفصل در معماری و شهرسازی بررسی خواهیم کرد.

 

تهیّه و تنظیم : مهندس نوید خالقی مقدم ( ک ارشد معماری اسلامی)

بنا به مشکلات تایپی امکان درج تصاویر این مقاله نبود ولی اصل مقاله با تصاویر به ایمیل اعضاء ارسال خواهد شد.همچنین علاقه مندان رشته های گوناگون معماری می توانند سوالات و پیشنهادات خود را به ایمیل آقای نوید خالقی مقدم که در قسمت معرفی اعضاء قرار داده شده ارسال نمایند.برای دریافت اصل مقاله نیز به صفحه شخصی ایشان مراجعه کرده و با ایمیل در خواست خود را وارد نمایید.

 

جامعه شناسی معرفت و...(دکتر تنهایی)

 

بینش جامعه شناختی" چارلز رایت میلز"

 

 

يورگن هابرماس (نقد در حوزه عمومي)

 

آناتومی جامعه ( دکتر رفیع پور)